In Vlaanderen geldt sinds 1 september 2018 een totaal rookverbod op school. Dat geldt binnen én buiten, 24 uur op 24, voor iedereen, en ook voor de e-sigaret. In de Federatie Wallonië-Brussel geldt sinds 2006 een decreet dat roken verbiedt in scholen en op de bijbehorende openluchtterreinen. Sinds 31 december 2024 geldt bovendien een rookvrije perimeter van 10 meter rond alle in- en uitgangen van scholen.
De recentste VAD-leerlingenbevraging maakt duidelijk dat roken en vooral vapen onder jongeren een ernstig aandachtspunt blijven. De cijfers onderstrepen de noodzaak om kinderen en jongeren beter te beschermen tegen tabaks- en nicotineverslaving (schooljaar 2024-2025):
- 24,3% gebruikte het afgelopen jaar tabak en/of een e-sigaret. Dat is al jaren ongeveer één op de vier.
- 23,1% vapete het afgelopen jaar; 9,8% doet dat regelmatig en 6,9% dagelijks.
- 15,1% rookte het afgelopen jaar tabak. Dat is voor het eerst sinds 2018-2019 opnieuw een lichte stijging.
- Zes op de tien nicotinegebruikers combineren roken en vapen. Dit wordt ook wel ‘dual use’ (dubbelgebruik) genoemd.
Een rook- en vapeverbod alleen is dus niet genoeg. Wat het verschil maakt, is hoe een school het rookverbod in de praktijk brengt: hoe zichtbaar roken en vapen nog zijn, hoe consequent de regels worden toegepast, en of leerlingen en personeel samen achter een rookvrije school staan. Precies daar zette een recent onderzoeksproject in Wallonië op in.
Dankzij ADHAirE: samen bouwen aan een rookvrije omgeving
Hoe maak je van een rookverbod een rookvrije realiteit? Dat werd onderzocht door onderzoekers Pierre Laloux, prof. Vincent Lorant en Audrey Delaire met het project ADHAirE. ADHAire is een project van UCLouvain, gefinancierd door Stichting tegen Kanker. Een twintigtal secundaire scholen uit Henegouwen nam deel aan een wetenschappelijk onderzoek waarbij scholen willekeurig werden ingedeeld: sommige kregen begeleiding, andere vormden de controlegroep. Het doel was roken en vapen minder zichtbaar te maken, binnen én buiten de schoolmuren. Uit het project groeide de Guide pour une école sans tabac et sans nicotine, een praktische gids (in het Frans) die scholen ondersteunt bij het creëren van een rook- en nicotinevrije schoolomgeving.
Het onderzoeksteam blijft focussen op de preventie van roken en vapen op school met een nieuw project, ASPIRE. Met dit project onderzoekt het team of gerichte evaluatie en feedback scholen ondersteunt om een doeltreffend beleid rond roken en vapen uit te bouwen. ASPIRE start in september 2027 in secundaire scholen van de Federatie Wallonië-Brussel.
Zelf aan de slag?
Ook Generatie Rookvrij zet volop mee de schouders onder rook- en nicotinevrije scholen! Op onze pagina Onderwijs vind je inspirerende praktijkvoorbeelden, handige tips en tools om zelf aan de slag te gaan. In de Toolbox vind je bovendien kant-en-klaar signalisatie- en communicatiemateriaal. Zo gaan we samen voor een generatie die rook- en nicotinevrij kan opgroeien!